Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғалымдары мұнай өндіру үдерістерін модельдеу және оңтайландыру үшін кванттық есептеулерді пайдалану бағытында зерттеу жүргізіп жатыр. Зерттеушілер физикалық заңдылықтарға негізделген нейрондық желілерді (PINN) кванттық технологиялармен ұштастырып, мұнай қабатында жүретін күрделі процестерді дәлірек болжауға мүмкіндік беретін жаңа модель әзірледі, деп хабарлайды Qaznews.kz.
Мұнай өндірудегі күрделі есептерді шешуге арналған жаңа тәсіл
Мұнай өндіру кезінде қабатқа су айдау, қысымды тұрақты деңгейде ұстап тұру сияқты түрлі технологиялар қолданылады. Бұл жұмыстардың тиімді болуы үшін мұнай қабатындағы физикалық өзгерістерді дәл есептеп, өндірістік параметрлерді дұрыс басқару қажет.
Алайда мұндай есептеулер көп уақыт пен үлкен есептеу қуатын талап етеді. Сондықтан мұнай-газ саласында есептеу мүмкіндігін арттыратын жаңа технологияларды енгізу маңызды бағыттардың біріне айналып отыр.
Осы мақсатта ҚазҰУ ғалымдары кванттық есептеулердің мүмкіндігін зерттеп, мұнай өндіру процестерін модельдеудің жаңа әдісін ұсынды.
Кванттық технологиялар мен жасанды интеллект біріктірілді
Ғалымдар әзірлеген кванттық PINN-модель физикалық заңдылықтарды, нейрондық желілердің мүмкіндіктерін және кванттық есептеу әдістерін бір жүйеге біріктіреді.
Мамандардың айтуынша, бұл тәсіл күрделі өндірістік процестерді дәлірек модельдеуге, есептеулердің тиімділігін арттыруға және мұнай өндіру параметрлерін оңтайландыруға мүмкіндік береді.
Зерттеудің практикалық маңызы да жоғары. Жаңа модель мұнай қабатында жүретін процестерді нақтырақ болжауға көмектесіп, өндірістік шешімдерді тиімді қабылдауға жағдай жасайды. Сонымен қатар қабатқа әсер ету параметрлерін оңтайландыру арқылы мұнай өндіру көлемін арттырып, өндірілетін мұнайдағы су мөлшерін бақылауға мүмкіндік береді.
Ғалымдар зерттеуді жалғастырмақ
ҚазҰУ доцентінің міндетін атқарушы Ақсұлтан Мұханбеттің айтуынша, қазіргі уақытта мұндай міндеттерді шешуде физикалық заңдылықтарға негізделген нейрондық желілер кеңінен қолданылады.
«Біз бұл тәсілді жетілдіріп, кванттық PINN-модель жасадық. Кванттық есептеулерді енгізу модельді оңтайландырудың тиімділігін арттырып, параметрлерді басқару мүмкіндігін жақсартты. Бұл бағытты Қазақстандағы қолданбалы ғылыми зерттеулерге кванттық технологияларды енгізудің келешегі зор саласы деп санаймыз. Алдағы уақытта зерттеулерді жалғастырып, мұнай өндіру процестерін дәл есептеу мен оңтайландыруға арналған кванттық модельдердің мүмкіндігін кеңейтуді жоспарлап отырмыз», – дейді ол.
Кванттық технологиялардың әлеуеті артып келеді
Зерттеушілердің пікірінше, кванттық есептеулерді мұнай-газ саласына енгізу үлкен есептеу ресурстарын қажет ететін күрделі міндеттерді шешудің жаңа жолдарын ашуы мүмкін.
Мамандар бұл зерттеу нәтижелері отандық ғылыми әзірлемелерді жоғары технологиялық өндіріс салаларына енгізуге, сондай-ақ Қазақстанның кванттық технологиялар бағытындағы ғылыми әлеуетін арттыруға ықпал етеді деп есептейді.
