Қазақстандағы мұнай-газ жобасына қаржы салған қытайлық инвесторлар өздерін алаяқтықтың құрбаны болғанын мәлімдеп, құқық қорғау органдарына жүгінді. Олардың айтуынша, «Сарыбұлақ» кен орнын игеру жобасы аясында 20 миллион доллардан астам шығын келген, деп хабарлайды Qaznews.kz.
Инвесторлар неге шағымданды?
2 шілдеде Asia Power Development Limited (APD) компаниясының өкілдері, заңгер Айдар Медеев пен адвокат Дмитрий Мун аталған іске қатысты өз ұстанымдарын жариялады.
Олардың мәліметінше, 2023 жылы «Тарбағатай Мұнай» компаниясы шетелдік инвесторларға «Сарыбұлақ» кен орнын бірлесіп игеруді ұсынып, геологиялық барлау жұмыстарын жүргізуге жарамды лицензиясы бар екенін хабарлаған. Осы ақпаратқа сенген инвесторлар келісім жасап, жобаға қомақты қаражат салған.
APD өкілдерінің айтуынша, жоба толық іске асқан жағдайда инвестиция көлемі 1 миллиард АҚШ долларына дейін жетуі тиіс болған.
Лицензия мерзімі келісімге дейін аяқталған
Алайда кейін құжаттарды қайта зерделеу барысында инвесторлар геологиялық барлау лицензиясының мерзімі келісімге қол қойылғанға дейін аяқталғанын анықтаған.
Заңгер Айдар Медеевтің сөзінше, даудың түпкі мәні келісімшарт талаптарының орындалмауында емес, инвесторларға жобаның құқықтық мәртебесі туралы жалған немесе толық емес ақпарат берілгенінде.
Оның айтуынша, «Сарыбұлақ» кен орнындағы геологиялық барлау лицензиясының мерзімі 2023 жылғы 5 наурызда аяқталған. Кейін «Тарбағатай Мұнай» Энергетика министрлігінен лицензияны ұзартуды сұрағанымен, ведомство өтінішті қанағаттандырмаған.
Соған қарамастан тараптар арасындағы келісім 2023 жылғы 9 наурызда, яғни лицензияның мерзімі аяқталғаннан кейін төрт күн өткен соң жасалған.
Инвесторлар миллиондаған қаржы салған
APD мәліметінше, келісімнен кейін қытайлық компания 4 миллион доллар көлемінде кепілдік төлем аударып, бұрғылау жұмыстарын жүргізу үшін мердігерлерді тартқан және қажетті жабдықтарды жеткізуді ұйымдастырған.
Инвесторлар лицензия мәселесі туралы тек 2025 жылы жарияланған мақалалардың бірінен кейін ғана білгендерін айтады. Сол кезде «Тарбағатай Мұнай» өкілдері лицензияға қатысты мәселе жақын арада шешілетінін жеткізген.
Кейін Энергетика министрлігіне ресми сауал жолданып, ведомство лицензияның қолданылу мерзімі шынымен аяқталғанын растаған.
Шығын көлемі – 20 миллион доллардан асады
Инвесторлардың айтуынша, жоба аясында екі ұңғыма бұрғыланған. Жалпы салынған инвестиция көлемі 20 миллион АҚШ долларынан асқан.
Қаражат кепілдік төлемдерге, бұрғылау жұмыстарына, жобалау қызметтеріне, технологиялық шешімдерді әзірлеуге және арнайы жабдық сатып алуға жұмсалған.
Бас прокуратурадан не талап етілді?
Адвокат Дмитрий Мунның айтуынша, компания Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасына және инвесторлардың құқықтарын қорғауға жауапты уәкілетті органдарға ресми өтініш жолдаған.
Өтініште аса ірі көлемдегі алаяқтық фактісі бойынша қылмыстық іс тіркеп, жан-жақты тергеу жүргізу сұралған.
Инвесторлар бұл жағдай өз компаниясының жұмысына ғана емес, Қазақстанның халықаралық инвестициялық беделіне де кері әсер етуі мүмкін екенін айтады. Олардың пікірінше, дауды ашық әрі заң аясында қарау шетелдік инвесторлардың елге деген сенімін сақтауға ықпал етеді.
Айта кетейік, материалда келтірілген ақпарат APD компаниясы өкілдерінің мәлімдемелеріне негізделген. Басылым «Тарбағатай Мұнай» компаниясы мен Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігіне ресми сауал жолдаған. Материал жарияланған сәтте аталған тараптардан жауап келіп түспеген.
