Белгілі жазушы әрі журналист, Қазақ ПЕН-клубының президенті Бигелді Ғабдуллин әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде болған қайғылы оқиғаларға қатысты пікір білдірді. Ол Facebook парақшасында жариялаған жазбасында жағдайға біржақты баға бермей, барлық мән-жайды объективті зерттеу қажеттігін атап өтті, деп жазады QazNews.kz.
«ҚазҰУ: біржақтылыққа жол бермей, жауапкершілікті анықтау» деп аталатын жазбада публицист бірінші курс студенттерінің екеуінің қаза табуы – олардың жақындары үшін ғана емес, бүкіл университет қауымдастығы үшін орны толмас қайғы екенін жазған.
Оның пікірінше, мұндай жағдайларда ең алдымен оқиғаның нақты себептері анықталуы керек. Егер тергеу барысында салғырттық, әрекетсіздік, зорлық-зомбылық немесе қызметтік міндеттерді орындамау деректері расталса, кінәлілер заң алдында жауап беруі тиіс.
Алайда Бигелді Ғабдуллин барлық жауапкершілікті бірден университет ректоры Жансейіт Түймебаевқа жүктеп, оның қызметінен кетуін талап етуге асықпау керектігін айтады. Автордың сөзінше, қандай да бір кадрлық шешім қабылдамас бұрын оқиғаның себептері мен оған қатысы бар адамдардың жауапкершілігі жан-жақты анықталуы қажет.
Студенттер арасындағы суицид – жалпыұлттық мәселе
Публицист мәселені тек бір оқу орнының төңірегінде қарастыру жеткіліксіз екенін атап өткен. Оның айтуынша, жастар арасындағы суицид – бүкіл қоғамды алаңдатуы тиіс күрделі әлеуметтік проблема.
Бигелді Ғабдуллин өз жазбасында Ұлттық статистика бюросының деректерін келтіреді. Автордың мәліметінше, Қазақстанда 2025 жылы 3215 адам, ал 2026 жылы 2728 адам суицид салдарынан көз жұмған. Салыстыру үшін, осы кезеңдерде кісі өлтіру салдарынан тиісінше 469 және 340 адам қайтыс болған.
Бұдан бөлек, 2026 жылы өзіне қол жұмсауға 2244 әрекет тіркелгені айтылған.
Бұл сандардың әрқайсысының артында адам өмірі, жақындарының қайғысы және кейде дер кезінде көмек ала алмаған адамдардың күрделі тағдыры тұр.
Жоғары оқу орындарындағы жағдай да алаңдаушылық туғызады. Автор Ғылым және жоғары білім министрлігінің BAQ.KZ агенттігінің сауалына берген жауабына сүйене отырып, 2024–2026 жылдары Қазақстан университеттерінің студенттері арасында 31 суицид дерегі тіркелгенін жазады.
Осыған байланысты публицист жоғары білім беру жүйесіндегі психологиялық қолдау мәселесін қайта қарауды ұсынады. Атап айтқанда, студенттерге психологиялық көмектің қолжетімділігі, буллингтің алдын алу және оқу орындарындағы қауіпсіз ортаны қалыптастыру мәселелеріне басымдық беру қажет.
Университет қандай шаралар қабылдаған?
Бигелді Ғабдуллин қайғылы оқиғалардан кейін ҚазҰУ басшылығы қолға алған шараларға да тоқталған. Оның жазуынша, жауапты лауазымды тұлғаларға қатысты кадрлық шешімдер қабылданған, оқиға болған күні кезекшілікте тұрған қызметкерлер жұмыстан шеттетілген. Сонымен қатар жатақханалардағы бақылау күшейтіліп, студенттерге көрсетілетін психологиялық қолдау шаралары кеңейтілген.
Автордың негізгі ұстанымы – қайғылы жағдайға қатысты жауапкершілікті анықтау кезінде әділдік пен объективтілікті сақтау. Оның пікірінше, мұндай оқиғаларға байланысты проблемаларды жасыруға да, нақты дәлелсіз біреуді кінәлауға да болмайды.
Әрбір жағдай мұқият тергеліп, жауапты адамдардың кінәсі нақты деректер негізінде анықталуы керек. Сонымен бірге мұндай қайғылы оқиғалардың қайталануына жол бермеу үшін жоғары оқу орындарында жүйелі жұмыс жүргізу маңызды.
Бигелді Ғабдуллин қоғамның назарын эмоциялық айыптауларға емес, студенттердің қауіпсіздігіне, психологиялық саулығына және өмірін қорғауға бағыттау қажет екенін атап өтеді.


