Қазақстанда мектеп оқушыларының білімін бағалау жүйесіне қатысты реформа қайтадан талқыланып жатыр. Білім министрі Жұлдыз Сүлейменова арнайы комиссия бөлім бойынша жиынтық бағалау (БЖБ) мен тоқсандық жиынтық бағалауды (ТЖБ) алып тастау мүмкіндігін зерделеп жатқанын мәлімдеді, деп жазады QazNews.kz yk-news.kz-ке сілтеме жасап.
Министрдің айтуынша, 2026 жылы қолданыстағы бағалау жүйесі өзгеріссіз қалады. Алайда келесі оқу жылына дейін нақты өзгерістер енгізілуі мүмкін.
Депутаттар бастамасы және министрліктің ұстанымы
Алғашында AMANAT партиясының депутаттары БЖБ мен ТЖБ-дан бас тарту туралы ұсынысты қолдаған. Кейін оқу-ағарту министрлігі бұл мәселеге қосылып, бағалау жүйесін жаңа оқу жылы басталғанға дейін қайта қарау қажет екенін алға тартты.
«Жаңа бағалау» жүйесінің тарихы
2016 жылдан бері мектептерде «жаңа бағалау» жүйесі енгізілген болатын. Оған сәйкес тоқсандық баға 2–3 жазбаша жұмыс нәтижесі арқылы қойылады, ал тапсырмалар «дескрипторлар» негізінде тексеріледі. Бұл критерийлер тапсырманың орындалуын тіркейді, алайда нақты қателіктерге терең талдау жасамайды. Жүйе білім сапасын арттырып, ата-аналарға түсінікті кері байланыс береді деп күтілген.
Мұғалімдер мен ата-аналардың наразылығы
Алайда тәжірибеде бұл тәсіл көп сынға ұшырады. Өскемен қаласының мұғалімдері жұмыс жүктемесінің бірнеше есе артқанын, ал оқушылардың білім деңгейі айтарлықтай жақсармағанын айтады.
«Қысқа мерзімді сабақ жоспарын әзірлеуге екі жарым сағаттан артық уақыт кетеді», — дейді орыс тілі пәнінің мұғалімі. «Оның жарты сағаты мазмұн мен жеке жұмысқа, қалған уақыты оқушылардың әрекеттерін тіркеуге жұмсалады. Уақыт шамамен төрт есе артты, ал нәтиже жоқ».
Оқушыларға түсетін салмақ
Мұғалімдердің айтуынша, оқушылар да шамадан тыс жүктемеге тап болған. Тоқсан соңына қарай олардың бір бөлігі бірнеше пәннен бір мезгілде БЖБ мен ТЖБ тапсыруға үлгере алмай қиналады.
«Топтық жұмыс көбіне тиімсіз: мықты оқушылар әлсіздерін сүйреп шығады, ал нақты нәтиже көрінбейді. Балалар бір-бірін тыңдамайды, өзара әрекеттесу дағдысы қалыптаспаған, қақтығыстар жиі болады», — дейді педагогтер.
Көптеген мұғалім «жаңартылған» жүйе білім сапасын көтермей, керісінше ұстаздарды қағазбастылық пен формализмге итермеледі деп санайды. Олардың айтуынша, бастысы оқыту емес, есеп пен белгі қоюға айналған. Осы себепті тәжірибелі мамандардың бір бөлігі мамандықта қала алмады.
Оқу-ағарту министрлігі формалды бағалаудан біртіндеп бас тарту қадамын бастауы мүмкін. Алайда сала мамандары білім беру сапасын түбегейлі жақсарту үшін жүйелі әрі кешенді өзгерістер қажет екенін атап өтеді. Бұл бағыттағы нақты шешімдер 2026 жылғы 1 қыркүйекте, жаңа оқу жылы басталғанда белгілі болады.
